Jakie są sposoby na wypadanie włosów?

Spośród wielu sposobów na wypadanie włosów trudno wskazać takie, które charakteryzuje stuprocentowa niezawodność. Ich skuteczność zależy w mniejszym lub większym stopniu od przyczyn, które spowodowały przerzedzanie się czupryny toteż dobór metod walki z tym zjawiskiem wymaga indywidualnego podejścia. Najlepiej w takiej sytuacji skonsultować się z trychologiem, a przynajmniej z dermatologiem. Dermatologiczne sposoby na wypadanie włosów mogą okazać się skuteczniejsze we wszystkich tych przypadkach, w których łysienie uwarunkowane jest jakimiś chorobami. W razie zaniedbań dietetycznych i w sytuacji, gdy za wypadanie włosów odpowiedzialne są androgeny (tzw. łysienie androgenowe albo łysienie typu męskiego i łysienie typu kobiecego) można w zasadzie wykorzystać ogólnodostępne sposoby na wypadanie włosów tj. szampony, odżywki i specjalistyczne preparaty zapobiegające łysieniu i stymulujące porost włosów. Dodam od razu, że i takie preparaty w wymienionych wyżej przypadkach nie zawsze są skuteczne.

Domowe sposoby na wypadanie włosów

Wśród metod walki z łysieniem bardzo często wymienia się też najrozmaitsze domowe sposoby na wypadanie włosów. Należą do nich przede wszystkim różnego rodzaju zioła i odżywki z substancji, które można znaleźć nawet w lodówce czy w podręcznej apteczce. Swoistym hitem jest w tym przypadku olejek rycynowy, ale można też posłużyć się maseczkami z jaj, z oliwy czy nawet z niektórych warzyw, a do płukania włosów używać płukanek umożliwiających wyeliminowanie tych przyczyn, które powodują nadmierne wypadanie włosów.

Domowe sposoby nie zawsze wystarczą. Szczególnie u osób, które łysieją.

Czasami łysienie jest niezależne od płci czy wieku. Może powodować je niedożywienie (brak składników odżywczych) bądź też niektóre choroby ogólnoustrojowe - szczególnie te, które przebiegają z wysoką gorączką i pewne leki stosowane między innymi w leczeniu chorób nowotworowych. Pewien typ łysienia uwarunkowanego genetycznie również może zagrażać nam niezależnie od płci czy wieku. Łysieniem tym jest łysienie plackowate, które ujawnia się i u mężczyzn i u kobiet, a niejednokrotnie również u dzieci.

Łysienie to jest o tyle nieprzewidywalne, że trudno określić kto może być nim zagrożony. Najprawdopodobniej w jakimś sensie ma ono charakter dziedziczny, ale jak dotąd medycyna nie kładzie zbytniego nacisku na tę właściwość tej choroby. Znacznie częściej podkreśla się fakt, iż wypadanie włosów nazywane łysieniem plackowatym jest chorobą o charakterze autoimmunologicznym tzn. chorobą, w której głównym sprawcą dolegliwości czy też raczej w tym przypadku defektu skórnego jest nasz własny układ odpornościowy.

Łysienie plackowate różni się od innych typów łysienia przebiegiem i objawami.

Łysienie plackowate a inne rodzaje łysienia

U osób chorych na łysienie plackowate włosy wypadają tworząc na głowie charakterystyczne łyse placki podczas gdy np. typowe łysienie kobiet jest łysieniem rozlanym rozpoczynającym się na górnej części głowy, a typowe łysienie mężczyzn tzw. łysienie androgenowe zaczyna się przerzedzaniem czupryny w zakolach i na samym czubku głowy. Łysienie plackowate jest więc dość łatwe do rozpoznania, ale nieco trudniejsze w leczeniu. Jak dotąd nie wynaleziono środka, którym można by je z powodzeniem leczyć. Optymistyczne jest to, że łysienie to ma charakter nawrotowy. Łysina może więc zniknąć, ale może też pojawić się ponownie.

Krótko o rodzajach łupieżu i składnikach szamponów przeciwłupieżowych

Łupież, który pojawia się na owłosionej skórze głowy może być łupieżem zwykłym lub łupieżem tłustym (łojotokowym), inne partie ciała może natomiast zaatakować łupież pstry.
Po czym rozpoznać poszczególne rodzaje łupieżu i jak leczyć taki łupież?

Łupież zwykły (suchy lub pospolity)

Tak jak napisałam pojawia się na owłosionej skórze głowy, choć w niektórych, nasilonych postaciach tego łupieżu może objąć również okolice brwi i rzęs. Łupież zwykły (Pityriasis simplex) przejawia się w postaci charakterystycznego 'śniegu' osypującego się ze skóry na nasze barki, ramiona, plecy. Łuski w tym łupieżu są białe, szarawe lub srebrzyste. Łupieżowi temu towarzyszą stany zapalne i niekiedy może pojawić się świąd. Wbrew pozorom temu typowi łupieżu również towarzyszy łojotok czyli wzmożone wydzielanie łoju. Z takim łupieżem możemy próbować radzić sobie przy pomocy szamponów – kosmetyków takich jak Head&Shoulders, który zawiera aktywny cynk zbawienny dla skóry głowy, ale lepiej od razu sięgnąć po szampon leczniczy. H&S może nie poradzić sobie z intensywnym łupieżem.

Łupież tłusty

Łupież tłusty pojawia się przy bardzo nasilonym łojotoku. Łuski łupieżu nie opadają wtedy tak swobodnie jak w łupieżu suchym. Łupież tłusty (Pityriasis steatoides) charakteryzuje się tym, że naskórek zlepia się tworząc żółtawe bądź szarawe tłuste łuski. Łuski te nie odpadają tak łatwo, a wręcz przylegają do skóry i włosów. Stany zapalne i świąd pojawiają się w tym łupieżu bardzo często. Tłuste łuski są też zagrożeniem dla naszych włosów. Z tym łupieżem wygramy jedynie przy pomocy leczniczych szamponów, konieczne jest zastosowanie keratolitów i wszystkich tych aktywnych składników, o których pisałam w poprzednim poście.

Łupież pstry

Umiejscawia się na gładkiej skórze tj. najczęściej w okolicach karku, ramion, pleców lub w górnych rejonach na klatce piersiowej. Może też pojawić się na kończynach górnych i w okolicy ud. Łupież pstry wygląda jak białawe lub czerwonobrązowe plamy. Ich średnica sięga nawet kilku centymetrów, choć najczęściej są to zmiany o średnicy kilku milimetrów. W tym łupieżu konieczne jest stosowanie leków, a szampony lecznicze (które oczywiście można stosować również do mycia skóry nieowłosionej) najczęściej zastępuje się maściami do stosowania miejscowego. Czasami dermatologia sięga po leczenie doustne.

Przewodnik po składnikach szamponów przeciwłupieżowych

Cyklopiroks – ma właściwości grzybobójcze. Oddziałuje na grzyby dermatofilne oraz na drożdżaki z gatunku Malassezia furfur. Cyklopiroks wykazuje też działanie przeciwbakteryjne, szczególnie silne na bakterie typu Staphylococcus aureus i Streptococcus epidermisis. Działa też przeciwzapalnie.
Dziegcie – hamują proces przyrastania naskórka poprzez zahamowanie procesu proliferacji keratynocytów. Działają przeciwzapalnie i kreatolitycznie czyli są pomocne w usuwaniu nawarstwiających się łupieżowych łusek w łupieżu tłustym.
Dwusiarczek selenu – jest związkiem o właściwościach przeciwgrzybiczych, działa więc na źródło problemu czyli grzyby Malassezia furfur, poza tym (co w przypadku łupieżu jest nie mniej istotne) hamuje procesy złuszczania naskórka (hamuje proces podziału komórek tj. mitozę).
Glikokortykosteroidy – wykorzystywane w lekach przeciwłupieżowych ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne mają dosyć złożone działanie, bo z jednej strony leczą, z drugiej mogą przyspieszać procesy proliferacji grzybów tj. ich namnażanie.
Inhibitory kalcyneuryny – mają podobne działanie przeciwłupieżowe tj. przeciwzapalne i przeciwświądowe jak glikokortykosteroidy, tyle tylko że nie powodują skutków ubocznych w postaci intensyfikacji namnażania drożdżaków.
Kwas mlekowy ułatwia procesy złuszczania czyli usuwania zrogowaciałego naskórka. Doskonale nawilża też jego warstwę rogową.
Kwas salicylowy – bardzo ciekawy związek (wykorzystywany między innymi w leczeniu łuszczycy), na łupież działa keratolitycznie, ale tylko w stężeniu od 3 do 5 %. Poza tym ma dobre właściwości antyseptyczne.
Kwas undecylenowy likwiduje grzyby powodujące łupież.
Mocznik w szamponach przeciwłupieżowych powinien występować w stężeniu powyżej 10% wtedy działa keratolitycznie. Oprócz tego, jako środek kondycjonujący zatrzymuje w skórze (a właściwie w naskórku) wodę poprawiając w ten sposób jego nawilżenie i tworząc a raczej wzmacniając tzw. barierę naskórkową.
Związki siarki wykazują bardzo szerokie spektrum działania, bo oprócz właściwości przeciwgrzybiczych wykazują też działanie przeciwzapalne, oraz keratolityczne (bądź keratoplastyczne – w zależności od stężenia).

Oprócz wymienionych wyżej składników leki przeciwłupieżowe i szampony na łupież mogą zawierać również inne substancje, w tym wiele wyciągów z roślin o właściwościach kondycjonujących i wzmacniających odporność skóry na łupież i powodujące go drożdżaki.

Czym leczyć łupież?

Leczenie łupieżu można przeprowadzić wieloma preparatami leczniczymi. Na rynku jest ich coraz więcej, a większość z nich ma formę szamponów, choć wśród środków przeciwłupieżowych trafiają się i toniki i płyny, a nawet kremy i maści do stosowania miejscowego, na skórę głowy. To, czym będziemy leczyć łupież zależy w zasadzie od nas, pamiętajmy jednak, że uporczywy łupież łatwo pomylić z innymi chorobami skóry głowy, a w takim przypadku sami sobie z chorobą nie poradzimy.
Jeśli łupież daje się nam we znaki koniecznie powinniśmy udać się do dermatologa, on dobierze najwłaściwszą kurację.
Wracając jednak do leków: i ogólnodostępne środki i preparaty przeciwłupieżowe dostępne na receptę możemy podzielić na leki i preparaty cytostatyczne, keratolityczne i przeciwgrzybicze, oraz środki, które kondycjonują skórę. Wśród tych ostatnich znajdą się m.in. popularne kosmetyki przeciwłupieżowe, choć rynek oferuje nam również bardziej złożone, zaawansowane i profesjonalne preparaty i środki kondycjonujące.

Podstawowe zasady leczenia łupieżu

Większość dostępnych na rynku preparatów przeciwłupieżowych ma złożony skład. Nie jest więc tak, że skupiają się jedynie na jednym rodzaju leczenia / oddziaływania na skórę. Producenci opracowują je tak, by w ramach jednego preparatu dobrać kilka efektywnie działających i dobrze współgrających ze sobą składników, o to by dany preparat wykazywał jak najszersze spektrum działania.
W ten sposób otrzymujemy zestawy leków blokujących wszystkie możliwe faktory wywołujące łupież i drogi rozwoju choroby (namnażania się grzybów) i zapobiegające nawrotom tej dolegliwości. Poza tym dzięki złożonemu składowi ograniczona zostaje możliwość utraty wrażliwości na pewne składniki leku, nawet jeśli stracimy wrażliwość na jeden, pozostają inne, które zadziałają leczniczo.
Jak już wspomniałam większość środków przeciwłupieżowych to przyjazne w użytkowaniu szampony. Dla osiągnięcia pełnej ich skuteczności, w trakcie mycia głowy, niezbędne jest pozostawienie szamponu na skórze głowy przez co najmniej kilka minut. Dopiero potem można dany specyfik spłukać.

Środki cytostatyczne w szamponach przeciwłupieżowych

Substancje takie jak siarczek selenu, piroktonolamina oraz dziegcie są środkami cytostatycznymi. Ich zadaniem jest normalizacja procesów odbudowy komórek naskórka. W efekcie ich nadmierny przyrost tj. nadmierna regeneracja zostają zahamowane, a łupież zmniejsza się i znika. W miarę oddziaływania preparatów proces odnowy komórek naskórka się stabilizuje i normalizuje, ale bez pozostałych leków same substancje cytostatyczne nie zadziałają, chociaż w niektórych przypadkach piroktonolamina nazywana też oktopiroksem może doprowadzić do ustąpienia łupieżu. Jej mechanizm działania opiera się nie tylko na hamowaniu replikacji komórek naskórka, ale też hamowaniu rozwoju mikroflory bakteryjnej, ograniczeniu świądu i stanów zapalnych. Oktopiroks zmniejsza też wydzielanie łoju i ogranicza zjawisko lipolizy, do którego dochodzi wskutek szkodliwej działalności grzybów Malassezia furfur.

Łupież a środki keratolityczne

Związki siarki, mocznik, dziegcie i kwas salicylowy mają właściwości keratolityczne co znaczy, że ułatwiają rozbijanie łupieżowych łusek i ich usuwanie ze skóry. Dodatkowo wymienione wyżej keratolity mają właściwości złuszczające nadmiar zgromadzonego na skórze naskórka. Ich działanie, jakkolwiek zbawienne w przypadku łupieżu, może okazać się nieco zgubnym, ponieważ keratolity ścieńczają wierzchnią warstwę skóry. Keratolity trzeba stosować z umiarem, a wykorzystuje się je najczęściej w leczeniu intensywnego łupieżu tłustego, w którym łuski tworzą wręcz skorupy na głowie.

Środki przeciwgrzybicze

W leczeniu łupieżu wykorzystuje się takie środki jak klotrimazol, flutrimazol, ketokonazol i klimbazol, które wchodzą w skład szamponów leczniczych, oprócz tych leków dermatologia wykorzystuje też siarczek selenu, pirytionian cynku i cyklopiroksolaminę. Najczęściej lecznicze szampony przeciwłupieżowe opierają się jednak na ketokonazolu, nieco rzadziej w ich składzie znajdziemy klimbazol.
Wszystkie wymienione leki działają przeciwgrzybiczo tj. zapobiegają rozrostowi grzybów, zabijają je i stabilizują ich populację na skórze głowy.
W efekcie łupież znika. Leki przeciwgrzybicze charakteryzują się największą skutecznością działania, aczkolwiek bez pozostałych substancji leczenie łupieżu byłoby znacznie utrudnione, a na pewno nie można by mówić o profilaktyce.
Ważne: leki przeciwgrzybicze działają przez kilka godzin, a nawet kilka dni po zastosowaniu, bo wnikają głęboko w strukturę drożdżaków i oddziałują na nie przez dłuższy okres czasu, przy okazji dodajmy, że są one w zasadzie obojętne dla skóry głowy, nie wyrządzają więc dużej szkody naskórkowi ani głębiej położonym warstwom.

Łupież – co trzeba o nim wiedzieć?

Łupież pojawia się w efekcie nadmiernego, przyspieszonego złuszczania się zewnętrznej warstwy skóry, czyli naskórka. W normalnych warunkach, tj. wtedy gdy jesteśmy zdrowi i niczym nie podrażniliśmy skóry głowy naskórek złuszcza się tak, że ten proces jest dla nas niewidoczny. Tymczasem na skórze, która jest dotknięta łupieżem komórki złuszczają się w przyspieszonym tempie, narastają nowe, a stare odpadają i to niejednokrotnie jeszcze przed tym, zanim ulegną obumarciu.
Jeśli chodzi o etiopatogenezę łupieżu, to w zasadzie brak nam w tej chwili jednoznacznej teorii, bo łupież pojawia się wskutek różnych zaburzeń, czasami o charakterze zewnętrznym, czasami z przyczyn wewnętrznych, ale główny sprawca łupieżu w zasadzie został rozpoznany. Większość dermatologów zgadza się co do tego, że łupież powodują grzyby – drożdżaki. Niezależnie od przyczyn wywołujących łupież to grzyby prowadzą do nadmiernej replikacji komórek naskórka i to one, bezpośrednio, powodują łupież.
Pośrednio łupież zależny jest od czynników zewnętrznych i wewnętrznych.

Zewnętrzne i wewnętrzne czynniki wywołujące łupież

Podstawowym zagrożeniem wewnętrznym jest zaburzenie równowagi organizmu. Łupież może pojawić się w efekcie osłabienia i chorób, zaburzeń hormonalnych, w alergiach, przemęczeniu i stresie. Czynnikiem ryzyka jest też zła dieta. Od wewnątrz łupieżem mogą sterować też geny (nie bez znaczenia są więc predyspozycje genetyczne).
Czynniki działające od zewnątrz to przede wszystkim nieodpowiednie kosmetyki do pielęgnacji włosów, złe nawyki pielęgnacyjne (niespłukiwanie szamponów, odżywek itp.), niewłaściwe, najczęściej nadmierne wykorzystywanie produktów i urządzeń do stylizacji włosów. Łupież mogą też wywołać (lub nasilić) czynniki atmosferyczne: zimno, gorąco, podwyższona wilgotność powietrza lub wręcz przeciwnie – powietrze zbyt suche.

A co mają do tego grzyby?

Konkretnie jeden grzyb o nazwie Malassezia furfur (dawniej używano nazwy Pityrosporum ovale). Grzyb ten jest stale obecny na skórze głowy w formie (fazie) drożdżakowatej. W normalnych warunkach nam nie szkodzi i nie powoduje łupieżu, ale wystarczy, że skóra zostanie osłabiona bądź narażona na stres (zimno, gorąco, suche powietrze bądź jakiekolwiek choroby i czynniki zaburzające pracę naszych organizmów) a drożdżak ten zaczyna się namnażać, często przechodząc nawet w groźniejszą fazę – fazę mycelialną. W efekcie skóra broni się tworząc nowe warstwy naskórka, a ten łuszczy się i odpada tworząc łupież. De facto łupież nie zawsze odpada, bo przy jednoczesnym wzmożonym łojotoku pojawia się łupież tłusty, lub łojotokowy, w którym na skórze tworzą się prawdziwe skorupy złożone ze zbitych łupieżowych łusek.

Leczenie łupieżu

O leczeniu łupieżu opowiem nieco szerzej w kolejnych postach tym razem chcę się skupić jednak na uświadomieniu Wam jednej zasadniczej kwestii: łupież nie jest defektem kosmetycznym, nie jest też efektem braku higieny, choć zaniedbania bądź błędy higieniczne mogą oczywiście odbić się na kondycji skóry głowy. Łupież jest ściśle uzależniony od aktywności grzybów obecnych na skórze, w ostrych postaciach łupieżu konieczne jest więc stosowanie leków tj. szamponów przeciwgrzybiczych, w przeciwnym razie skazujemy się na przegraną. Podstawą udanej kuracji jest więc dobry, leczniczy szampon przeciwłupieżowy.
Możemy posiłkować się oczywiście zwykłymi szamponami, jednym z takich produktów jest popularny Head & Shoulders. Pamiętajmy jednak, że jego działanie opiera się na dostarczeniu skórze i włosom odpowiedniej ilości cynku, który przywraca równowagę, nie usunie jednak drożdżaków. Jeśli organizm jest na tyle silny by mógł sobie z nimi poradzić aktywny cynk wystarczy, jeśli nie – konieczna jest kuracja i zastosowanie leków.

Zapobieganie łupieżowi

Łupieżowi można w pewnym sensie zapobiegać. Na pewno pomoże nam dbałość o kondycję włosów i skóry głowy i dostarczanie im wszystkich niezbędnych składników odżywczych i ochronnych od zewnątrz (z kosmetykami), oraz od wewnątrz czyli razem ze zjadanymi pokarmami.
Dobrze zrobią nam witaminy z grupy B. Najbogatszym źródłem tych witamin są drożdże, ale uwaga: przed spożyciem należy je sparzyć, a najlepiej wykorzystać w kuracji drożdże piwne. Doskonałe są też jaja i kapusta (źródła witamin i niezbędnej włosom siarki. Oczywiście każda witamina i każdy minerał nie pozostają bez wpływu na włosy, toteż dla włosów i dla zwalczenia łupieżu powinniśmy przede wszystkim zadbać o dobrze zbalansowaną dietę.